बालकोणः

गोलुः वर्धते

गोलुः गोशालायां जातः लघुः वत्सः। सप्तदिनानि यावत् प्रातःकालात् सायङ्कालपर्यन्तं तं पालय, वर्धमानं च पश्य! प्रतिदिनम् एकं तारकं प्राप्तुं कार्याणि क्रमेण कुरु।

पुष्पायाः कथा

पुरा वैद्यरामनारायणः नाम दयालुः वैद्यः महाराजाय एकां सुन्दरीं श्वेतां धेनुम् अददात्। तस्याः नाम पुष्पा आसीत्, यस्य अर्थः “कुसुमम्”। सा महती बलवती च आसीत्, किन्तु मेषशावकवत् मृदुः।

महाराजः तां भृशम् अस्निह्यत्। प्रतिप्रातः सः स्वयं ताम् अस्नापयत्, श्रेष्ठानि धान्यानि मधुरं गुडं च अखादयत्। यदा यदा पुष्पायाः वत्साः अजायन्त, तदा तदा मिष्टान्नैः प्रार्थनाभिः च लघुः उत्सवः भवति स्म।

पुष्पायाः वत्साः वृद्धाः भूत्वा स्वयम् अपि वत्सान् अजनयन्। अद्य श्रीहरिदासनिवासे शतशः गावः पुष्पायाः कुटुम्बम्। यदा सा दिवङ्गता, तदा महाराजः अरोदीत्, यतः सा तस्य स्वमाता इव आसीत्।

चिन्तय: तव कुटुम्बे कः तव तथा पालनं करोति यथा महाराजः पुष्पायाः अकरोत्?

कृष्णः वत्सपुच्छानि च

यदा कृष्णः तस्य भ्राता बलरामः च बालौ आस्ताम्, तदा तौ व्रजे वत्सैः सह क्रीडितुम् ऐच्छताम्। कदाचित् तौ वत्सस्य पुच्छं गृह्णीतः स्म। विस्मितः वत्सः धावति स्म, बालकद्वयं च पृष्ठतः अङ्गणे कर्षति स्म!

व्रजस्य मातरः स्वकार्यं त्यक्त्वा तत् दृष्ट्वा पुनः पुनः अहसन्। (श्रीमद्भागवतम् 10.8.24)

कृष्णः भगवान्, तथापि सः गोषु वर्धितः ताः स्वमित्राणि इव अस्निह्यत् च। अत एव सः गोपालः, गवां रक्षकः, इति उच्यते।

एतत् कुरु: अग्रिमवारं यदा गां वत्सं वा पश्यसि, तदा मृदु वद “जय गोपाल!”, तस्यै किञ्चित् तृणं च अर्पय।