ਗਊਆਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਿਉਂ?

ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਭਗਤ ਗਊਆਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਇਸ ਲਈ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਆਰੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਭਗਤੀ ਵਿੱਚ ਸੇਵਾ, ਅਰਥਾਤ ਉਹ ਨਿਸ਼ਕਾਮ ਸੇਵਾ ਜੋ ਸਿਰਫ਼ ਜਿਸ ਦੀ ਸੇਵਾ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ ਉਸ ਦੀ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਲਈ ਹੋਵੇ, ਪ੍ਰੇਮ ਦੀ ਅਸਲ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਹੈ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਆਪਣਾ ਬਚਪਨ ਵ੍ਰਿੰਦਾਵਨ ਦੀਆਂ ਗਊਆਂ ਅਤੇ ਵੱਛਿਆਂ ਨੂੰ ਚਰਾਉਂਦਿਆਂ ਬਿਤਾਇਆ, ਇਸ ਲਈ ਗਊਆਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਭਗਤਾਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰੀਆਂ ਹਨ।

ਪਰ “ਗਊ-ਸੇਵਾ ਕਿਉਂ?” ਇਸ ਸਵਾਲ ਦਾ ਜਵਾਬ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਮਨੁੱਖੀ ਸਮਾਜ ਦੇ ਨਜ਼ਰੀਏ ਤੋਂ ਵੀ ਦਿੱਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਗਊ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹਾ ਕੀ ਹੈ ਜੋ ਮਨੁੱਖਤਾ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦਾ ਹੈ?

ਚੰਗੇ ਸਮਾਜ ਨੂੰ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ ਦੋ ਗੁਣ

ਮਨੁੱਖ ਦੂਜਿਆਂ ਅਤੇ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਨਿਸ਼ਕਾਮ ਭਾਵ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਹਨ। ਸੇਵਾ ਦੀ ਇਸ ਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਧਰਮ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਲੋਕ ਕਰਤੱਵ ਸਮਝ ਕੇ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨ, ਤਾਂ ਸਮਾਜ ਸ਼ਾਂਤ ਅਤੇ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਹੋਵੇਗਾ। ਭਗਵਦ ਗੀਤਾ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਅਰਜੁਨ ਨੂੰ ਸਾਰੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਭਲੇ ਲਈ ਧਰਮ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਨ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।

ਅਜਿਹੀ ਸੇਵਾ ਤਦ ਸੰਭਵ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਦੋ ਗੁਣ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹਾਂ:

ਗਊ ਨਿਰਪਰਾਧੀ ਅਤੇ ਪਰ-ਉਪਕਾਰੀ ਦਾ ਸੰਪੂਰਨ ਸਰੂਪ ਹੈ।

ਸ੍ਰੀ ਹਰਿਦਾਸ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਮਹਾਰਾਜ ਜੀ

ਉਹ ਕਿਸੇ ਦਾ ਨੁਕਸਾਨ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ; ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਖ਼ਤਰਾ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਗਊਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਕੋਮਲ ਅਤੇ ਪਿਆਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਜੀਵ ਹਨ। ਅਤੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪੂਰੇ ਅਸਤਿਤਵ ਨਾਲ ਸੇਵਾ ਕਰਦੀ ਹੈ: ਘਾਹ ਅਤੇ ਤੂੜੀ ਦੇ ਬਦਲੇ, ਜੋ ਸਾਡੇ ਕਿਸੇ ਕੰਮ ਦੀ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਦੁੱਧ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਗੋਬਰ ਅਤੇ ਮੂਤਰ ਬਾਲਣ ਅਤੇ ਦਵਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਸਦੀਆਂ ਤੱਕ ਬਲਦ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਖੇਤੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਮੋਢਿਆਂ ‘ਤੇ ਚੁੱਕਿਆ। ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਗਊ ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋ ਗੁਣਾਂ ਦਾ ਆਦਰਸ਼ ਵੇਖਿਆ, ਜਿਸ ਦੀ ਮਨੁੱਖਤਾ ਪਾਲਣਾ ਕਰੇ, ਜੋ ਹਰ ਖ਼ੁਸ਼ਹਾਲ ਅਤੇ ਸਦਭਾਵਨਾ ਭਰੀ ਸੱਭਿਅਤਾ ਦੀ ਕੁੰਜੀ ਹੈ।

ਸ੍ਰੀ ਹਰਿਦਾਸ ਨਿਵਾਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁੱਧ ਗਊ-ਸੇਵਾ

ਗਊ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧ ਸੇਵਾ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਸਿਰਫ਼ ਉਸ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਨਾ, ਬਦਲੇ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਨਾ ਚਾਹੁਣਾ। ਸ੍ਰੀ ਹਰਿਦਾਸ ਨਿਵਾਸ ਵਿੱਚ ਗਊਆਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਇਸੇ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਬਦਲੇ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਦੁੱਧ, ਗੋਬਰ ਅਤੇ ਮੂਤਰ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਵੇਚਿਆ ਜਾਂਦਾ। ਗਊਸ਼ਾਲਾ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਦੇ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ, ਮਹਾਰਾਜ ਜੀ ਨੇ ਕਦੇ ਆਪਣੀਆਂ ਗਊਆਂ ਦੇ ਦੁੱਧ ਦੀ ਇੱਕ ਬੂੰਦ ਵੀ ਨਹੀਂ ਪੀਤੀ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਾਰਾ ਵੰਡ ਦਿੱਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜੀਵਨ ਸ਼ੁੱਧ, ਨਿਸ਼ਕਾਮ ਸੇਵਾ ਦੀ ਮਿਸਾਲ ਸੀ।

ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਖ਼ੁਦ ਗਊ-ਸੇਵਾ ਦਾ ਮਹੱਤਵ ਵਿਖਾਇਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਿਆਰੇ ਨਾਂ, ਗੋ-ਵਿੰਦ, ਗੋ-ਪਾਲ ਅਤੇ ਗੋਪੀ-ਨਾਥ, ਇਸੇ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਗਊਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਦੇ ਹਨ ਉਹ ਭਗਵਾਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਮਹਾਰਾਜ ਜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਸਨ ਕਿ ਜੋ ਨਿਸ਼ਕਾਮ ਭਾਵ ਨਾਲ ਗਊ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਹਰ ਚੰਗਾ ਗੁਣ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਗਊਆਂ ਨੂੰ ਹੁਣ ਸਾਡੀ ਲੋੜ ਕਿਉਂ ਹੈ

ਅਫ਼ਸੋਸ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ ਕਿ ਅੱਜ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਗਊਆਂ ਭਿਆਨਕ ਹਾਲਤਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਆਮ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੱਟਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ, ਪਰ ਹੁਣ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਦੇਖਭਾਲ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਬਲਦ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਥਾਂ ਟਰੈਕਟਰਾਂ ਨੇ ਲੈ ਲਈ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਹ ਗਊਆਂ ਜੋ ਹੁਣ ਦੁੱਧ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੀਆਂ, ਗਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਭਟਕਣ ਅਤੇ ਕੂੜੇ ਦੇ ਢੇਰਾਂ ਤੋਂ ਖਾਣ ਲਈ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ ਅਸੀਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਬੇਇਨਸਾਫ਼ੀ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਾਂ, ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਜਾਨਵਰਾਂ ਲਈ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋਣ ਦਾ ਚੰਗਾ ਸਮਾਂ ਹੈ ਜੋ ਸਾਡੇ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਗਊਆਂ ਨਾਲ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਵਿਹਾਰ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਦੀ ਨੈਤਿਕ ਅਤੇ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਸਿਹਤ ਵਿਚਕਾਰ ਨੇੜਲਾ ਸੰਬੰਧ ਵੇਖਿਆ ਸੀ।