ਗਊ ਪਵਿੱਤਰ ਕਿਉਂ ਹੈ

ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਵਿੱਚ ਗੋ ਸ਼ਬਦ ਵਿੱਚ ਗਊ, ਬਲਦ ਅਤੇ ਵੱਛਾ ਸਭ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਮਹਾਰਾਜ ਜੀ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਗੋ ਸ਼ਬਦ ਰੱਖਣਾ ਪਸੰਦ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਕਿਉਂਕਿ “cow” ਵਿੱਚ ਉਹ ਭਾਵ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ। ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਗੋ ਇੱਕ ਮਾਤਾ, ਇੱਕ ਅਧਿਆਪਕ ਅਤੇ ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਪਿਆਰੀ ਸਾਥੀ ਹੈ, ਸਿਰਫ਼ ਖੇਤੀ ਦਾ ਜਾਨਵਰ ਨਹੀਂ।

ਸ਼ਾਸਤਰ ਗੋ ਨੂੰ ਪਛਾਣਨ ਲਈ ਇੱਕ ਸਰਲ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ: goḥ sāsnādimattvam, ਉਸ ਦੀ ਗਰਦਨ ਹੇਠਾਂ ਲਟਕਦੀ ਚਮੜੀ ਦੀ ਨਰਮ ਤਹਿ (ਗਲ-ਕੰਬਲ), ਕੁੱਬ, ਲੰਬੇ ਕੰਨ, ਕੋਮਲ ਅੱਖਾਂ ਅਤੇ ਮਿੱਠੀ ਕੁਦਰਤੀ ਸੁਗੰਧ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਦੇਸੀ ਗਊਆਂ ਹਨ।

ਕੋਈ ਪੂਜਾ ਦੇ ਯੋਗ ਕਿਉਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ? ਆਪਣੇ ਗੁਣਾਂ ਅਤੇ ਕਰਮਾਂ ਕਰਕੇ। ਮਹਾਰਾਜ ਜੀ ਨੇ ਸਿਖਾਇਆ ਕਿ ਗਊ ਵਿੱਚ ਖ਼ੁਦ ਭਗਵਾਨ ਦੇ ਦੋ ਸਰਵਉੱਚ ਗੁਣ ਹਨ:

• ਨਿਰਪਰਾਧੀ: ਉਹ ਕਦੇ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਦੁੱਖ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੀ।
• ਉਪਕਾਰੀ: ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਦੂਜਿਆਂ ਦੇ ਭਲੇ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ।

ਉਸ ਦਾ ਦੁੱਧ ਬੱਚਿਆਂ ਅਤੇ ਬਿਮਾਰਾਂ ਨੂੰ ਪੋਸ਼ਣ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਉਸ ਦਾ ਘਿਉ ਹਰ ਪਵਿੱਤਰ ਅਗਨੀ ਵਿੱਚ ਭੇਟ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਬਲਦ ਖੇਤ ਵਾਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਉਸ ਦਾ ਗੋਬਰ ਅਤੇ ਮੂਤਰ ਵੀ ਸ਼ੁੱਧ ਕਰਦੇ ਅਤੇ ਤੰਦਰੁਸਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਮਹਾਰਾਜ ਜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਸਨ ਕਿ ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਗਊ ਨੂੰ ਇੱਕ ਆਦਰਸ਼ ਵਜੋਂ ਬਣਾਇਆ, ਤਾਂ ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਕਿਸੇ ਦਾ ਨੁਕਸਾਨ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ ਅਤੇ ਸਭ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਜੀਣਾ ਸਿੱਖਣ।

ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਸਭ ਕੁਝ ਗਊ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗੋਪਾਲ, ਗਊਆਂ ਦੇ ਰੱਖਿਅਕ, ਅਤੇ ਗੋਵਿੰਦ, ਗਊਆਂ ਨੂੰ ਆਨੰਦ ਦੇਣ ਵਾਲੇ, ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਗੋਕੁਲ, “ਗਊਆਂ ਦੇ ਘਰ”, ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਿਆਰੇ ਮਿੱਤਰ ਗੋਪ ਅਤੇ ਗੋਪੀਆਂ, ਗਵਾਲੇ, ਹਨ। ਗੋਵਰਧਨ ਪਰਬਤ ਸਿਰਫ਼ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਗਊਆਂ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸੇਵਕ ਬਣ ਗਿਆ।

ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਭ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਖ਼ੁਦ ਗਊਆਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਗੀਤਾ ਵਿੱਚ ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, dhenūnām asmi kāmadhuk: “ਗਊਆਂ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਕਾਮਧੇਨੂ ਹਾਂ, ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਗਊ” (10.28)।

ਸ਼ਾਸਤਰ ਗਊ ਨੂੰ ਸਰਵ-ਦੇਵਮਯੀ ਦੱਸਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਉਸ ਦੇ ਸਿੰਗਾਂ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਵਿੱਚ, ਵਿਸ਼ਣੂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਅਤੇ ਸ਼ਿਵ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਨੋਕਾਂ ‘ਤੇ ਵੱਸਦੇ ਹਨ; ਪਵਿੱਤਰ ਨਦੀਆਂ ਉਸ ਵਿੱਚ ਵਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ; ਲਕਸ਼ਮੀ ਉਸ ਦੇ ਗੋਬਰ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਜੋ ਕੁਝ ਕੋਈ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ ਜਾਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਤੀਰਥਾਂ ‘ਤੇ ਜਾ ਕੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਆਸ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਗਊ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਕੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਇਹੀ ਸਲੋਕ ਇੱਕ ਚੇਤਾਵਨੀ ਨਾਲ ਖ਼ਤਮ ਹੁੰਦੇ ਹਨ: ਜੋ ਇਹ ਜਾਣਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਦੇ ਗਊ ਨੂੰ ਮਾਰਦਾ ਜਾਂ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਬੋਲਦਾ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਵੱਡਾ ਸੁਭਾਗ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਸੇਵਾ ਇਨਾਮ ਲਈ ਕੀਤਾ ਕੰਮ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਪ੍ਰੇਮ ਭਰਿਆ ਕਰਮ ਹੈ ਜੋ ਸਿਰਫ਼ ਉਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਨ ਲਈ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਦੀ ਅਸੀਂ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਹਾਂ, ਉਸ ਨਾਲ ਇੱਕ ਹੋਏ ਦਿਲ ਨਾਲ (ਏਕਤਾ) ਅਤੇ ਉਸ ਢੰਗ ਨਾਲ ਜੋ ਉਸ ਨੂੰ ਚੰਗਾ ਲੱਗੇ (ਅਨੁਕੂਲਤਾ)। ਇਸ ਲਈ ਗਊ-ਸੇਵਾ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਗਊ ਦੀ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਾਂਗ ਦੇਖਭਾਲ ਕਰਨਾ: ਉਸ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ, ਰੱਜੀ ਹੋਈ, ਸਾਫ਼ ਅਤੇ ਖ਼ੁਸ਼ ਰੱਖਣਾ। ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਨਾਲ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਸਿੱਧੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਮਹਾਰਾਜ ਜੀ ਨੇ ਗਊ-ਸੇਵਾ ਨੂੰ ਭਗਤੀ ਦਾ ਸਰਵਉੱਚ ਰੂਪ ਕਿਹਾ।

ਕੋਈ ਵੀ ਗਊ-ਸੇਵਾ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਮਹਾਰਾਜ ਜੀ ਨੇ ਇੱਕੋ ਗਊ, ਪੁਸ਼ਪਾ, ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ; ਅੱਜ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸਥਾਪਿਤ ਗਊਸ਼ਾਲਾ ਸੈਂਕੜੇ ਗਊਆਂ ਅਤੇ ਬਲਦਾਂ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਵੀ ਮੁਨਾਫ਼ੇ ਲਈ ਨਹੀਂ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ।

ਸ਼ਾਸਤਰ ਖ਼ਜ਼ਾਨਾ ਵੇਖੋ →