ਸ੍ਰੀਮਦ ਭਾਗਵਤਮ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵੇਦਾਂਤ-ਸੂਤਰਾਂ ਦਾ ਕੁਦਰਤੀ ਟੀਕਾ ਦੱਸਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਦੋਵੇਂ ਰਿਸ਼ੀ ਵਿਆਸ ਦੁਆਰਾ ਰਚੇ ਗਏ ਹਨ। ਫਿਰ ਵੀ ਸਦੀਆਂ ਤੱਕ ਕਿਸੇ ਨੇ ਸਲੋਕ-ਦਰ-ਸਲੋਕ ਇਹ ਨਹੀਂ ਵਿਖਾਇਆ ਸੀ ਕਿ ਦੋਵੇਂ ਗ੍ਰੰਥ ਬਿਲਕੁਲ ਕਿਵੇਂ ਜੁੜਦੇ ਹਨ।
ਖੱਪਾ ਪੂਰਨਾ
ਸ੍ਰੀ ਹਰਿਦਾਸ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਮਹਾਰਾਜ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵੇਦਾਂਤ-ਦਰਸ਼ਨਮ੍ ਭਾਗਵਤ-ਭਾਸ਼੍ਯੋਪੇਤਮ੍ ਵਿੱਚ ਇਹ ਕਾਰਜ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਲਿਆ। ਸੂਤਰ-ਦਰ-ਸੂਤਰ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵਿਖਾਇਆ ਕਿ ਭਾਗਵਤਮ ਦੇ ਕਿਹੜੇ ਸਲੋਕ ਵੇਦਾਂਤ ਦੇ ਹਰ ਸੂਤਰ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਬਨਾਰਸ ਦੀ ਨਾਗਰੀ ਪ੍ਰਚਾਰਿਣੀ ਸਭਾ ਨੇ ਇਸ ਰਚਨਾ ਦਾ ਸਨਮਾਨ ਕੀਤਾ।
ਵਿੱਦਿਆ ਭਰਿਆ ਜੀਵਨ
ਇਹ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਬਨਾਰਸ ਵਿੱਚ ਬਾਰਾਂ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚੋਂ ਨਿਕਲੀ, ਜਿੱਥੇ ਮਹਾਰਾਜ ਜੀ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਦਰਸ਼ਨ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਛੇ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਡਿਗਰੀਆਂ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀਆਂ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਲਗਭਗ ਅੱਸੀ ਪੁਸਤਕਾਂ ਲਿਖੀਆਂ, ਅਤੇ ਉਹ ਸ੍ਰੀ ਜੀਵ ਗੋਸਵਾਮੀ ਦੇ ਸ਼ਟ ਸੰਦਰਭਾਂ ਦਾ ਟੀਕੇ ਸਮੇਤ ਹਿੰਦੀ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪਹਿਲੇ ਵਿਅਕਤੀ ਸਨ।
ਸੰਭਵ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਵੀਹਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਰਚਨਾਸ਼ੀਲ ਅਤੇ ਸੁਸਿੱਖਿਅਤ ਗੌੜੀਆ ਵੈਸ਼ਨਵ “ਅੰਦਰੂਨੀ” ਵਿਦਵਾਨ।
ਜੋਨਾਥਨ ਐਡਲਮੈਨ, ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਫ਼ ਫ਼ਲੋਰਿਡਾ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਪੁਸਤਕਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਮਹਾਰਾਜ ਜੀ ਪੰਨੇ ‘ਤੇ ਵੇਖੋ।