शास्त्र भण्डार

नमो ब्रह्मण्यदेवाय गोब्राह्मणहिताय च ।
जगद्धिताय कृष्णाय गोविन्दाय नमो नमः ॥

गाई र ब्राह्मणहरूका हितैषी र सारा जगत्‌का रक्षक भगवान् कृष्णलाई नमस्कार। सधैँ गाईहरूलाई आनन्द दिनुहुने गोविन्दलाई म बारम्बार नमन गर्छु।

मातरः सर्वभूतानां गावः सर्वसुखप्रदाः ।

गाईहरू सबै प्राणीहरूकी माता र हरेक सुखका दाता हुन्।

यया सर्वमिदं व्याप्तं जगत् स्थावरजङ्गमम् ।
तां धेनुं शिरसा वन्दे भूतभव्यस्य मातरम् ॥

चर र अचर प्राणीहरूको यो सम्पूर्ण ब्रह्माण्डमा व्याप्त, भूत र भविष्यका सबैकी माता गाईलाई म शिर झुकाउँछु।

नमस्ते जायमानायै जाताया उत ते नमः ।
बालेभ्यः शफेभ्यो रूपायाघ्न्ये ते नमः ॥

हे अघ्न्या, कहिल्यै नमारिनुपर्ने: जन्मिँदै गर्दा तिमीलाई नमस्कार, र जन्मिसकेपछि पनि नमस्कार। तिम्रा रौँ, तिम्रा खुर र तिम्रो रूपलाई नमस्कार।

नमो गोभ्यः श्रीमतीभ्यः सौरभेयीभ्य एव च ।
नमो ब्रह्मसुताभ्यश्च पवित्राभ्यो नमो नमः ॥

सुरभिका पुत्री, तेजस्वी गाईहरूलाई नमस्कार। ब्रह्माका पुत्रीहरूलाई नमस्कार; पवित्र पार्ने गाईहरूलाई बारम्बार नमस्कार।

गावो ममाग्रतः सन्तु गावः सन्तु च पृष्ठतः ।
गावो मे पार्श्वतः सन्तु गवां मध्ये वसाम्यहम् ॥

गाईहरू मेरो अगाडि होऊन्, गाईहरू मेरो पछाडि होऊन्, गाईहरू मेरा दुवैतिर होऊन्। म सधैँ गाईहरूकै बीचमा बसूँ।

चिन्तामणिप्रकरसद्मसु कल्पवृक्ष-
लक्षावृतेषु सुरभीरभिपालयन्तम् ।
लक्ष्मीसहस्रशतसम्भ्रमसेव्यमानं
गोविन्दमादिपुरुषं तमहं भजामि ॥

चिन्तामणिले बनेका धाममा, लाखौँ कल्पवृक्षहरूले घेरिएर, उहाँ सुरभि गाईहरू चराउनुहुन्छ र लाखौँ लक्ष्मीहरूद्वारा अत्यन्त आदरपूर्वक सेवित हुनुहुन्छ। म आदिपुरुष गोविन्दको भजन गर्छु।

धेनूनामस्मि कामधुक् ।

गाईहरूमा म कामधेनु, मनोकामना पूरा गर्ने गाई हुँ।

हन्तायमद्रिरबला हरिदासवर्यो
यद् रामकृष्णचरणस्पर्शप्रमोदः ।
मानं तनोति सहगोगणयोस्तयोर्यत्
पानीयसूयवसकन्दरकन्दमूलैः ॥

सबै भक्तहरूमध्ये यो गोवर्धन पर्वत श्रेष्ठ छ! राम र कृष्णका चरणको स्पर्शले आनन्दित भई उसले उहाँहरू र उहाँहरूका गाईहरूलाई पिउने पानी, कोमल घाँस, विश्राम गर्ने गुफा र कन्दमूल-फलद्वारा सम्मान गर्छ।

अहोऽतिधन्या व्रजगोरमण्यः
स्तन्यामृतं पीतमतीव ते मुदा ।
यासां विभो वत्सतरात्मजात्मना
यत्तृप्तयेऽद्यापि न चालमध्वराः ॥

व्रजका गाई र स्त्रीहरू कति भाग्यशाली छन्! हे प्रभु, उनीहरूका बाछा र पुत्रहरूको रूप धारण गरेर तपाईंले आनन्दपूर्वक उनीहरूको दूधरूपी अमृत पिउनुभयो, जबकि ठूला-ठूला यज्ञहरूले पनि तपाईंलाई कहिल्यै सन्तुष्ट पार्न सकेका छैनन्।

घासमुष्टिं परगवे दद्यात् संवत्सरं तु यः ।
अकृत्वा स्वयमाहारं व्रतं तत् सार्वकामिकम् ॥

जसले एक वर्षसम्म हरेक दिन आफू खानुअघि अर्काको गाईलाई एक मुठी घाँस दिन्छ, उसले हरेक मनोकामना पूरा गर्ने व्रत पालन गर्छ।

गां च स्पृशति यो नित्यं स्नातो भवति नित्यशः ।
गवां रजः खुरोद्भूतं शिरसा यस्तु धारयेत् ।
स च तीर्थजले स्नातः सर्वपापैः प्रमुच्यते ॥

जसले हरेक दिन गाईलाई छुन्छ, ऊ हरेक दिन स्नान गरेजस्तै हुन्छ। जसले गाईका खुरले उडाएको धूलो शिरमा लगाउँछ, उसले सबै तीर्थहरूको जलमा स्नान गरेको हुन्छ र सबै पापबाट मुक्त हुन्छ।

गोषु भक्तश्च लभते यद्यदिच्छति मानवः ।
विद्यार्थी चाप्नुयाद्विद्यां सुखार्थी प्राप्नुयात्सुखम् ।
न किञ्चिद् दुर्लभं चैव गवां भक्तस्य भारत ॥

गाईप्रति समर्पित व्यक्तिले जे चाहन्छ त्यो पाउँछ। विद्यार्थीले विद्या पाउँछ, सुख खोज्नेले सुख पाउँछ। हे भारत, गाईप्रति समर्पित व्यक्तिका लागि केही पनि पहुँचबाहिर छैन।

गवां कण्डूयनं कुर्याद् गोग्रासं गोप्रदक्षिणम् ।
गोषु नित्यं प्रसन्नासु गोपालोऽपि प्रसीदति ॥

गाईहरूलाई बिस्तारै कन्याइदेऊ, खुवाऊ, र श्रद्धापूर्वक उनीहरूको परिक्रमा गर। गाईहरू सधैँ खुसी हुँदा गोपाल स्वयं प्रसन्न हुनुहुन्छ।

गावो लक्ष्म्याः सदा मूलं गोषु पाप्मा न विद्यते ।

गाईहरू सधैँ समृद्धिको मूल हुन्; गाईहरूमा कुनै पाप छैन।

गवां हि तीर्थे वसतीह गङ्गा पुष्टिस्तथा तद्रजसि प्रवृद्धा ।
लक्ष्मीः करीषे प्रणतौ च धर्मस्तासां प्रणामं सततं च कुर्यात् ॥

गाईको पवित्र शरीरमा गङ्गा बस्छिन्; उसका खुरको धूलोमा पोषण उब्जन्छ; उसको गोबरमा लक्ष्मी बस्छिन्, र उसलाई नमन गर्नुमा धर्म। त्यसैले सधैँ गाईहरूलाई नमन गर्नुपर्छ।

शृङ्गमूले स्थितो ब्रह्मा शृङ्गमध्ये तु केशवः ।
शृङ्गाग्रे शङ्करं विद्यात् त्रयो देवाः प्रतिष्ठिताः ॥
सर्वे देवाः स्थिता देहे सर्वदेवमयी हि गौः ॥

उसका सिङको जरामा ब्रह्मा, बीचमा केशव र टुप्पामा शंकर बस्नुहुन्छ: तीन महान् देवताहरू त्यहाँ बास गर्नुहुन्छ। सबै देवताहरू उसको शरीरमा बस्छन्; गाई साँच्चै सबै देवताहरूको निवास हो।

प्र नु वोचं चिकितुषे जनाय मा गामनागामदितिं वधिष्ट ।

म हरेक विचारशील व्यक्तिलाई भन्छु: असीम माता अदितिस्वरूप निर्दोष गाईलाई नमार।

अहिंसा परमो धर्मः ।

अहिंसा नै सर्वोच्च धर्म हो।

अहिंसार्थाय भूतानां धर्मप्रवचनं कृतम् ।
यः स्यादहिंसासम्पृक्तः स धर्म इति निश्चयः ॥

कुनै पनि जीवलाई हानि नहोस् भनेर धर्म सिकाइएको हो। जे अहिंसासँग जोडिएको छ, त्यो निश्चय नै धर्म हो।

मां स भक्षयिताऽमुत्र यस्य मांसमिहाद्म्यहम् ।
एतन्मांसस्य मांसत्वं प्रवदन्ति मनीषिणः ॥

'जसको मासु म यहाँ खान्छु, उसले (सः) परलोकमा मलाई (माम्) खानेछ।' ज्ञानीहरू भन्छन्, यही नै मांस, अर्थात् मासु शब्दको वास्तविक अर्थ हो।

गाभीर यत लोम तत सहस्र वत्सर ।
गो-वधी रौरव-मध्ये पचे निरन्तर ॥

गाईको शरीरमा जति रौँ छन्, त्यति हजार वर्षसम्म उसलाई मार्ने व्यक्ति रौरव नामक नरकमा अनन्तसम्म सडिरहन्छ।

अष्टादशपुराणेषु व्यासस्य वचनद्वयम् ।
परोपकारः पुण्याय पापाय परपीडनम् ॥

सबै अठार पुराणहरूमा व्यास दुई कुरा मात्र भन्छन्: अरूको उपकारले पुण्य दिन्छ; अरूलाई हानि गर्नाले पाप दिन्छ।