गायींची सेवा का करावी?

कृष्णभक्त गायींची सेवा करतात, कारण त्याने त्यांचे प्रिय कृष्ण प्रसन्न होतात. भक्तीमध्ये सेवा, म्हणजे ज्याची सेवा केली जाते त्याच्याच सुखासाठी केलेली निःस्वार्थ सेवा, हीच प्रेमाची खरी व्याख्या आहे. कृष्णाने आपले बालपण वृंदावनातील गायी आणि वासरे राखण्यात घालवले, म्हणून गायी त्यांना आणि त्यांच्या भक्तांना प्रिय आहेत.

परंतु “गो-सेवा का?” या प्रश्नाचे उत्तर दैनंदिन मानवी समाजाच्या दृष्टिकोनातूनही दिले गेले पाहिजे. गायीमध्ये असे काय आहे जे मानवजातीची सेवा करते?

चांगला समाज घडवणारे दोन गुण

मनुष्य इतरांच्या आणि जगाच्या कल्याणासाठी निःस्वार्थपणे कार्य करू शकतो. सेवेच्या या भावनेला धर्म म्हणतात. जर लोकांनी कर्तव्यभावनेने एकमेकांची सेवा केली, तर समाज शांत आणि समाधानी राहील. भगवद्गीतेत कृष्ण अर्जुनाला संपूर्ण सृष्टीच्या कल्याणासाठी धर्माचे पालन करण्याचा आग्रह करतात.

आपण दोन गुण जोपासले की अशी सेवा शक्य होते:

गाय ही निरपराधी आणि पर-उपकारी या गुणांचे संपूर्ण मूर्त रूप आहे.

श्री हरिदास शास्त्री महाराज जी

ती कोणाचाही अपराध करत नाही; धोका नसताना गायी या सर्वात सौम्य आणि सर्वात प्रेमळ जीव असतात. आणि ती आपल्या संपूर्ण अस्तित्वाने सेवा करते: आपल्याला निरुपयोगी असलेले गवत आणि कडबा खाऊन ती दूध देते, आणि तिचे शेण व गोमूत्र इंधन आणि औषध देतात. शतकानुशतके बैलाने भारतीय शेतीचा भार आपल्या खांद्यावर वाहिला. ऋषींनी गायीमध्ये मानवजातीने अनुसरण करावे असे या दोन गुणांचे आदर्श रूप पाहिले, जे प्रत्येक समृद्ध आणि सुसंवादी संस्कृतीची गुरुकिल्ली आहे.

श्री हरिदास निवासातील शुद्ध गो-सेवा

गायीची शुद्ध सेवा म्हणजे बदल्यात काहीही न मागता केवळ तिच्या कल्याणासाठी कार्य करणे. श्री हरिदास निवासात गायींची सेवा याच भावनेने केली जाते. त्यांच्याकडून बदल्यात काहीही घेतले जात नाही; त्यांचे दूध, शेण आणि गोमूत्र कधीही विकले जात नाही. गोशाळेची काळजी घेतलेल्या इतक्या वर्षांत महाराज जींनी आपल्या गायींच्या दुधाचा एक थेंबही कधी प्यायला नाही; त्यांनी ते सर्व वाटून टाकले. त्यांचे जीवन शुद्ध, निःस्वार्थ सेवेचे उदाहरण होते.

कृष्णाने स्वतः गो-सेवेचे महत्त्व दाखवून दिले. त्यांची सर्वात प्रिय नावे, गो-विंद, गो-पाल आणि गोपी-नाथ, याचीच साक्ष देतात. जे गायींना प्रसन्न करतात ते भगवंतांना प्रसन्न करतात, आणि महाराज जी म्हणत असत की जो निःस्वार्थपणे गायीची सेवा करतो त्याच्या हृदयात प्रत्येक सद्गुण प्रकट होतो.

आज गायींना आपली गरज का आहे

दुर्दैवाने, आज भारतातील अनेक गायी भयानक परिस्थितीत जगत आहेत. सहसा त्यांची कत्तल होत नाही, पण पूर्वीसारखी त्यांची काळजी आता घेतली जात नाही. ट्रॅक्टरनी ज्यांची जागा घेतली ते बैल, आणि दूध देणे बंद केलेल्या गायी यांना रस्त्यांवर भटकायला आणि कचऱ्याच्या ढिगांतून खायला सोडून दिले जाते.

त्यांच्यासाठी फारच थोडे उपक्रम आहेत. जसे आपण माणसांमधील अन्यायावर मात करण्यासाठी कार्य करतो, तसेच आपल्यासोबत हे जग वाटून घेणाऱ्या प्राण्यांच्या बाजूने उभे राहण्याची हीच योग्य वेळ आहे. प्राचीन भारतातील ऋषींना गायींना दिली जाणारी वागणूक आणि समाजाचे नैतिक व आध्यात्मिक आरोग्य यांच्यात घनिष्ठ संबंध दिसला.